"เป้าหมายในชีวิต...ของคุณคืออะไร"

บทความโดย : รศ.ดร.อรัญญา ตุ้ยคำภีร์
คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
            10 มิถุนายน 2557

     หนังสือ Self Help เล่มหนึ่งได้เขียนบรรยายถึงฉากสนามฟุตบอลแห่งหนึ่ง ชายผู้เป็นพ่อนั่งเกาะขอบสนามฟุตบอล ในขณะที่ลูกชายของเขากำลังอยู่ในสนามแข่งขันและได้ครองลูกบอลอยู่บริเวณหน้าประตู

      “ยิงเลย โจ ยิงเลย !!!” 

ผู้คนรอบสนาม รวมทั้งผู้เป็นพ่อตะโกนเชียร์เสียงดังลั่น แต่โจกลับผ่านลูกไปให้เพื่อนเป็นผู้ยิงแทนเขา โจผ่านลูกที่ตนเองน่าจะเป็นผู้ยิงหลายต่อหลายครั้ง หลังการแข่งขันสิ้นสุดลง ผู้เป็นพ่อได้ถามโค้ชว่า

      “โจ ฝีมือยิงลูกบอลไม่ดีเลยหรือครับ”

โค้ช ตอบว่า

      “โจฝีมือดีทีเดียว...ที่เขาไม่ยิงลูก ผมคิดว่าคงเป็นเพราะเขากลัวจะยิงพลาดมากกว่าครับ”

      หลายครั้งคนเราไม่ว่าจะอายุเท่าไรก็ตาม ได้ใช้ชีวิตบนความกลัว กลัวที่จะผิดพลาดเหมือนกับโจ กล่าวคือไม่กล้าที่จะตั้งเป้าหมายในชีวิต ไม่กล้าที่จะคาดหวังใดๆ เกี่ยวกับชีวิตในวันข้างหน้าของตนเอง ด้วยเหตุผลหลักประการเดียวคือ..."กลัวว่าจะล้มเหลว หรือกลัวว่าจะไปไม่ถึงฝัน" 

ความกลัวนี้มักทำให้คนจำนวนไม่น้อยใช้ชีวิตแต่ละวันไปอย่างไร้ทิศทาง ไม่มีความกระฉับกระเฉง ไม่มีชีวิติชีวา และที่สำคัญอย่างไม่ได้รู้ว่ามีคุณค่าอะไร ไร้พลัง เต็มไปด้วยความเบื่อหน่าย หรือที่เรียกว่า “การใช้ชีวิตอย่างไม่มีเป้าหมาย” นั่นเอง

รู้จัก...เป้าหมายในชีวิต 

      เป้าหมายในชีวิตของคนๆ หนึ่ง คือ สิ่งที่คนๆ นั้นให้ความหมาย ให้ความสำคัญ และอยากให้สิ่งๆ นั้นเกิดขึ้นในชีวิตของเขา หลายครั้งเป้าหมายในชีวิตทำหน้าที่เหมือนขั้วแม่เหล็กไฟฟ้า ที่ดึงดูดคนเราให้ลงมือทำสิ่งต่างๆ เพื่อไปสู่เป้าหมายนั้น คนที่มีเป้าหมายในชีวิตที่ชัดเจน จะรู้ว่าตัวเองต้องการอะไรบ้าง รู้ว่าเขาจะมีชีวิตอยู่เพื่ออะไร เพื่อใคร และเพื่อที่จะทำอะไร 

      คำถามที่มักพบคือ เพราะเหตุใดคนเราจึงมีปัญหาในการตระหนักถึงเป้าหมายในชีวิตของตน แม้ว่าจะอยู่ในวิสัยที่ทำได้ แต่ก็ไม่ได้ทำ หรือว่าเรายุ่งเกินไป หรือเรามีเรื่องรกใจ หรือมีอะไรต้องทำมากมายเกินไป จึงไม่น่าแปลกใจที่เราจะปล่อยให้ชีวิตล่องลอยไปตามผู้คนแวดล้อมบอกให้ทำ หรือตามสังคมบอกว่าดี โดยไม่รู้ตัวว่าตนเองต้องการอะไร หรือปล่อยให้เรื่องที่เคยต้องการจะทำหลายเรื่องผ่านไป เพราะสาเหตุว่าเรามีเป้าหมายในชีวิตไม่ชัดเจน

      คำอธิบายหนึ่งที่เป็นไปได้ คือ สิ่งที่คนเราตั้งใจทำอาจจะไม่ใช่เป้าหมายที่แท้จริงของเขาก็ได้ จริงอยู่คนเรานึกได้ว่าต้องทำโน่นต้องทำนี่ นั่นคือการมีความตั้งใจ แต่ความตั้งใจไม่ใช่เป้าหมายของชีวิต ความตั้งใจคือการที่เราตกลงใจว่าจะกระทำสิ่งหนึ่งสิ่งใด แต่เป้าหมายในชีวิตจะเป็นการตั้งทิศทางที่มุ่งไปสู่บางสิ่งที่คนเราเห็นว่าสำคัญหรือมีความหมายต่อเขา เป้าหมายในชีวิตที่ชัดเจน จะเป็นตัวกำหนดทิศทางการเลือกความเป็นไปได้ต่างๆ และนำไปสู่การกระทำกิจกรรมต่างๆในชีวิต

“แน่นอนว่าเป้าหมายในชีวิตทุกข้อจะเริ่มขึ้นจากความตั้งใจก่อนเสมอ”

วิธีการ..ตั้งเป้าหมายในชีวิต

      ง่ายที่สุด เราสามารถเริ่มต้นด้วยนึกถึงเป้าหมายในปัจจุบัน โดยเวลา 2 นาที “ให้นึกถึงสิ่งที่ต้องการหรือปรารถนาจะให้เกิดขึ้นในชีวิตของตัวเอง” แล้วเขียนลงไปอย่างรวดเร็วเพื่อดูว่าตั้งใจมุ่งไปเรื่องใดและอย่างไร ดูตัวอย่างของ เป้าหมายของสุดใจ

      หนึ่ง เป้าหมายที่อยากทำให้สำเร็จภายใน 5 ปีข้างหน้า
              - ทำงานทำเงินเดือน 150,000 บาท ขึ้นไป
              - มีเงินเก็บไว้ซื้อบ้านของตนเอง
              - ไปเที่ยวต่างประเทศกับครอบครัว

      สอง เขียนเป้าหมายที่อยากทำให้สำเร็จภายใน 1 ปีข้างหน้า
              - เปลี่ยนงาน และ ทำกิจกรรมต่างๆ ให้หลากหลายมากขึ้นเพื่อเพิ่มประสบการณ์
              - หาข้อมูลงานที่ตรงสายงานที่เรียน
              - หัดขับรถในกรุงเทพให้คล่องเส้นทางและสอบใบขับขี่

      สาม เขียนเป้าหมายที่อยากทำให้สำเร็จภายใน 6 เดือนข้างหน้า
              - สะสางงานประจำที่คั่งค้าง
              - เรียนภาษาที่สาม เช่น อังกฤษ จีน ญี่ปุ่น
              - ขับรถไปทำงานด้วยตนเอง

      ข้อสังเกต แต่ละช่วงเป้าหมายระยะเวลา ระยะปานกลาง และระยะสั้นของสุดใจสอดคล้องกันทุกช่วง เป้าหมายเป็นรูปธรรม มีความหลากหลายของเป้าหมายน้อยไปบ้างตรงที่สุดใจให้ความสนใจเรื่องเรียน การงาน เป็นหลักให้ความสนใจครอบครัวบ้าง แต่ยังขาดการพักผ่อนและการดูแลตัวเอง เช่น การออกกำลังกาย หรือกิจกรรมอื่นในชีวิต ที่สำคัญคือสุดใจเป็นผู้กำหนดเป้าหมายในชีวิตด้วยตนเอง และเป็นเป้าหมายในชีวิตทีเธอรู้สึกพอใจมากที่สุดในช่วงเวลาและวัยนี้ ซึ่งเป้าหมายในชีวิตที่ดีจะต้องมีความสอดคล้องกับพัฒนาการชีวิตด้วย

      ต่อมา ให้นึกถึง หากเรามีเวลาจำกัดหรือต้องตายในเวลาที่กำหนด ให้เขียนเป้าหมายที่ต้องการทำให้เสร็จขณะที่เรายังมีชีวิตเหลืออยู่ : การตั้งเป้าหมายแบบนี้เป็นการตรวจสอบสิ่งที่ค้างอยู่ในใจที่ถ้าไม่ได้ทำแล้วจะรู้สึกผิด เสียใจ เสียดาย  หรือไม่สบายใจทั้งปวง ถือว่าเป็นการเตรียมพร้อมที่จะใช้ชีวิตแต่ละวันอย่างเต็มที่ 

      อีกครั้ง  ดังตัวอย่างของสุดใจ

      หนึ่ง เขียนเป้าหมายที่ต้องการทำให้เสร็จภายใน 5 ปี ที่เหลืออยู่
             - มีเวลาอยู่กับครอบครัวให้มากที่สุด
             - ทำงานที่ตนเองชอบและให้เงินพ่อแม่ใช้
             - ไปอยู่ประเทศอังกฤษกับน้องชาย 1 ปี เพราะเป็นประเทศที่อยากไปมาก

      สอง เขียนเป้าหมายที่ต้องการให้ทำเสร็จภายใน 1 ปีที่เหลืออยู่
             - สะสางงานที่ค้างและเขียนพินัยกรรม
             - ให้เงินพ่อแม่จำนวน หนึ่งในสี่ของเงินทั้งหมด
             - ทำบุญ ทำทาน ทำสมาธิ วิปัสสนา

      สาม เขียนเป้าหมายที่ต้องการทำให้เสร็จภายใน 6 เดือนที่เหลืออยู่              - อยู่กับพ่อแม่ พี่น้อง คนที่รักให้มากที่สุด
              - ทำบุญ ถือศีล กินเจ
              - สะสางงานที่ค้างในแต่ละวัน

     ข้อสังเกต เป้าหมายในชีวิตของสุดใจ ข้อที่ 1 เมื่อวานนี้ และข้อที่ 2 ในวันนี้ มีความแตกต่างกันกล่าวคือ เป้าหมายในชีวิตเมื่อชีวิตมีเวลาจำกัดทำให้สุดใจได้ไตร่ตรองในอีกมุมของชีวิตที่เขาให้ความสำคัญแล้วละเลยไปในช่วงเวลาปกติ เพราะคิดว่ายังมีเวลาเพียงพอ เช่น การได้ใช้เวลากับครอบครัวที่เธอรัก ได้ทำบุญ ทำทาน สมาธิวิปัสสนา และสะสางงานที่ค้างในแต่ละวัน

      สุดท้าย ให้ทบทวนเป้าหมายในแง่ที่เป็นจริง ด้วยการรวมเป้าหมายในชีวิตยามเวลาไม่จำกัด และยามชีวิตมีเวลาจำกัดเข้าด้วยกัน เป้าหมายในชีวิตวันนี้จะเป็นผลจากการใคร่ครวญ ไตร่ตรองว่าความตั้งใจใดที่ชัดเจนและมีความสำคัญ มีความหมายมากพอสำหรับชีวิต

      ดังตัวอย่างเป้าหมายของสุดใจ

      หนึ่ง เป้าหมายระยะยาว ภายใน 5 ปี
             - ทำงานที่ตรงกับความรู้ความสามารถ เงินเดือนประมาณ 50,000 บาท
             - ให้เงินพ่อแม่จำนวนหนึ่งในสี่ของเงินเดือนทั้งหมด
             - มีกิจกรรมพักผ่อนและสังคม  เช่น ปลูกต้นไม้ ทำบุญ ฝึกสมาธิ วิปัสสนา

      สอง เป้าหมายระยะกลาง ภายใน 1 ปี             - เตรียมข้อมูลการงานและสะสางงานที่ค้างไว้
             - ไปพักผ่อนชายทะเลกับครอบครัว 1 สัปดาห์
             - สอบใบขับขี่และขับรถยนต์มาทำงานเอง

      สาม เป้าหมายระยะสั้น ภายใน 6 เดือน
             - เตรียมตัวสมัครงานเพิ่ม
             - หัดขับรถให้คล่องเส้นทางกรุงเทพ และ เขตรอบนอกกรุงเทพ
             - ไปทำบุญกับครอบครัว

      ข้อสังเกต สุดใจได้ทบทวนเป้าหมายในชีวิตของตนเอง และปรับเป้าหมายให้ตรงกับความต้องการและเป็นจริง เป้าหมายในชีวิตเป็นไปได้และปฏิบัติได้ด้วยตนเอง สอดคล้องกับความเป็นจริง

      มี คำกล่าวของวิกเตอร์ อี แฟรงค์  จิตแพทย์ชื่อดังชาวเวียนนา เกี่ยวกับเป้าหมายและความหมายในชีวิตไว้ว่า ... 

“คนเราหากได้เลือกวิถีชีวิตของตนและรู้ว่าเขามีเป้าหมาย ซึ่งเป็นสิ่งที่มีคุณค่ามีความหมายมากพอต่อชีวิตแล้ว เขาผู้นั้นจะยินดีฝ่าฟันความยากลำบาก และลงมือกระทำตามเป้าหมายที่ได้ตั้งไว้ให้สำเร็จลุล่วง
ไม่ว่าเป้าหมายนั้นจะเป็นสิ่งที่ยากเพียงใดก็ตาม”

ขอบคุณข้อมูลจาก http://www.youthonlinecps.com